Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Koncepcje poznawcze i behawioralno-poznawcze w podejściu do choroby alkoholowej

Poznawcze i behawioralno - poznawcze teorie tłumaczą tendencje do zapadania na chorobę alkoholową jako skutek nabycia specyficznych schematów poznawczych. Schematy te dotyczą specyficznych zachowań i aktywują oczekiwania związane ze spożyciem alkoholu i efektów jakie ma to spożżycie wywołać.

 

Za głównego twórcę podejścia behawioralno - poznawczego uważa się Aarona T. Becka (Cierpiałkowska, Ziarko, 2010), który twierdził, że ludzie sięgają po alkohol przewidując, że jego spożycie zaowocuje rozluźnieniem, ułatwieniem nawiązywania relacji z innymi, wzrostem spontaniczności i kreatywności.

 

Spożycie alkoholu wywołuje pozytywne doznania, co może w efekcie prowadzić do wzmacniania reakcji sięgania po napoje procentowe i przerodzić się w pragnienie ich spożywania. Określony kontekst ma moc wywoływania takiego pragnienia i prowadzi do sięgania po alkohol. W wyniku takich zachowań wykształcić sieę może "głód alkoholowy", który przejawia sie przymusem zaspokojenia pragnienia przez określone czynności.

 

Taka sekwencja zachowań przejawia się głównie u osób odznaczających się określonymi predysponującymi cechami. Są to:

- niska tolerancja na frustracje

- nieumiejętność radzenia sobie z uczuciami typu: lęk, strach, wściekłość

- brak umieje?tności odraczania gratyfikacji

- niska motywacja do samokontroli

- nieodpowiedni sposób radzenia sobie ze stresem i samokontrolą

- bezrefleksyjnym, zautomatyzowanym reagowaniem na impulsy

- potrzebą wysokiego poziomu stymulacji

- skupianiem się wyłącznie na aktualnych przeżyciach, brakiem refleksji nad przyszłością

 

Najważniejszym z tych czynników w paradygmacie psychologii poznawczej jest obniżony poziom tolerancji na frustracje (Beck, A.T., Wright, F.D., Newman, C.F., Liese, B.S., 2007). Dezadaptacyjne zachowania, takie jak picie alkoholu, mogą mieć zgodnie z koncepcją behawioralno - poznawczą swoje źródła już we wczesnym dzieciństwie. Osoba, która wyrosła w przeświadczeniu o niskim poziomie własnej wartości, kompetencji czy atrakcyjności towarzyskiej, doświadczać może trudnych do zniesienia stanów osamotnienia, czy frustracji. Wówczas pojawić mogą się u niej na podstawie informacji z otoczenia, czy mediów, określone oczekiwania wobec alkoholu. Spodziewać się może, że po spożyciu poczuje się bardziej rozluźnioną, ciekawszą i pożądaną towarzysko. W momencie kiedy spożycie alkoholu spowoduje choć namiastkę oczekiwanego stanu - nastąpi wzmocnienie pozytywne, utrwalające przekonania dotyczące alkoholu i gotowość do uaktywniania schematu jego ponownego spożycia.

 

Używanie tego schematu owocujące redukcją napięcia i poczuciem większej atrakcyjności społecznej (np. wśród znajomych, z którymi się pije) może w konsekwencji doprowadzić do wystąpienia najpierw pragnienia alkoholu, a po kolejnych wzmocnieniach głodu alkoholu. Młody człowiek wykształca jednocześnie szerokie spectrum przekonań ułatwiających, związanych z piciem (np. na imprezie wypada się napić, wszyscy znajomi piją, kto nie pije słabo się bawi itp.). Równocześnie powtarzające się spożywanie alkoholu może prowadzić do negatywnych konsekwencji np. w środowisku rodzinnym, czy szkolnym i w konsekwencji pojawieniu się myśli zakazujących, które powodują konflikt pomiędzy pragnieniem picia i myślami tego zakazującymi.

 

Anna Szpilka - psycholog

 

 

Przeczytaj także: